Executeur in de familie? Denk goed na voordat u ontslag vraagt

Bij een overlijden wijst een testament vaak één kind aan om de nalatenschap af te handelen. Die persoon heet een executeur en vereffenaar. Dat is meestal iemand die de overledene vertrouwde en van wie werd verwacht dat hij of zij alles goed zou regelen.

Toch gaat het daar in de praktijk regelmatig mis.

Als de verhoudingen binnen de familie al gespannen zijn, kan de benoeming van één kind tot executeur en vereffenaar juist extra discussie veroorzaken. Broers of zussen kunnen het gevoel krijgen dat zij buitenspel staan of dat de executeur niet neutraal is. Soms loopt dat zo hoog op dat de rechter wordt gevraagd om de executeur te ontslaan.

Dat lijkt op het eerste gezicht misschien een goede oplossing. Vaak wordt daarna namelijk een onafhankelijke professional benoemd om de nalatenschap verder af te wikkelen.

Maar daar zit een belangrijk nadeel aan: de kosten kunnen flink oplopen.

Een familielid dat executeur en vereffenaar is, doet dit vaak zonder vergoeding of tegen beperkte kosten. Een professionele afwikkelaar werkt meestal op basis van een uurtarief. Daardoor kan een aanzienlijk deel van de nalatenschap opgaan aan kosten. Een bepaling in het testament over de (beperkte) vergoeding voor de executeur wordt door de rechter aan de kant gezet op grond van onvoorziene omstandigheden.

Wat bedoeld was als oplossing, pakt dan financieel ongunstig uit voor alle erfgenamen.

De belangrijkste vraag is daarom: gaat het om wantrouwen door oude familieruzies, of zijn er echt concrete aanwijzingen dat de executeur fouten maakt?

Als het vooral gaat om oud zeer, misverstanden of slechte communicatie, is een verzoek tot ontslag vaak niet de beste stap. In zulke gevallen helpt het meestal meer om duidelijk uit te leggen welke stappen worden gezet, welke keuzes zijn gemaakt en welke informatie met de erfgenamen wordt gedeeld.

Anders wordt het als er serieuze signalen zijn dat de executeur zijn taak niet goed uitvoert. Denk bijvoorbeeld aan het achterhouden van informatie, het niet betalen van schulden van de nalatenschap, of het nemen van beslissingen die niet in het belang van de erfgenamen zijn. Dan kan ingrijpen wel degelijk nodig zijn.

Praktische tips

• Vraag niet te snel om ontslag van de executeur alleen omdat de onderlinge sfeer slecht is.
• Kijk eerst of het probleem vooral zit in communicatie of in de uitvoering van de taak.
• Wees bedacht op de kosten van een professionele opvolger.
• Laat bij twijfel beoordelen of er echt juridische gronden zijn om in te grijpen.

Kort gezegd: ontslag van een executeur kan soms nodig zijn, maar is niet altijd verstandig. Zeker bij familieconflicten is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de emotie van het moment. Een goede beoordeling vraagt daarom niet alleen kennis van het erfrecht, maar ook oog voor de familiedynamiek.